بینایی سالمندان

مطالب درباره سالمندان دسامبر 2019 29

چگونه جهت بصری سالمندان را تعیین کنیم؟

برای تعیین جهت بصری نیاز به یک مبدا مقیاس است. یک فضا یا مکان آشنا می‌تواند مبدا قیاس مناسبی باشد. نشانه‌های محلی و موضعی یا نمادهای مشخص می‌توانند به فرد سالمند برای جهت‌یابی در فضا کمک کنند. فرد سالمند معمولا در منزل خود راحت‌تر است، به‌خصوص شب‌ها که هوا تاریک و فرد خواب‌آلوده است نقطه‌ها، نمادها و نشانه‌های موجود در محوطه اتاق خواب، راهرو و دستشویی کمک خوبی برای درک جهت هستند. در صورت امکان فرد سالمند را به محل‌های غریبه در  شب‌ها نبرید. امکان زمین خوردن، پرت شدن و برخورد با درها و دیوارها به‌خصوص درهای شیشه‌ای در محل‌های ناآشنا بیشتر خواهد بود.

آیا نورپردازی محل زندگی سالمند ویژگی خاصی باید داشته باشد؟

اولین شرط برای ادراک بینایی نور است. برای دیدن اشیا و اجسام ، هم به‌ شدت نور نیاز داریم و هم به بازتاب نور از شیء موردنظر. با کمک شدت نور و جنس و رنگ اشیا می‌توان بر کمیت و کیفیت روشنایی اثر گذاشت.

اشیای گوناگون، محل‌های مختلف را می‌توان با تعیین جنس و رنگ مختلف و تنظیم شدت نور به نحوی قابل مشاهده و قابل تشخیص کرد مثل پله، صندلی، فرش، درگاه در محل ورود به اتاق، محل کلید، پریز و تلفن، کنترل تلویزیون و غیره

چرا نور کم کمک‌کننده بینایی سالمندان است؟

هرچه نور کمتر باشد اشیا بزرگ‌تر به‌نظر می رسند و بهتر است شب‌ها در راهروها و اتاق‌ها و دستشویی نور به حدی باشد که در درک فاصله و ارتفاع دچار اشتباه نشوند. هرچه نور کمتر باشد یا در سالمند توان درک نور کمتر شود تخمین فاصله‌ها مشکل‌تر می‌شود.

کم بودن نور و تداخل سایه‌ها می‌تواند موجب توهم شود که در این شرایط پله‌ها و گودی‌ها عمیق‌تر دیده خواهند شد. درخشندگی زیاد نیز نوعی احساس تدافعی در شخص ایجاد می‌کند. فضاهایی با نور کافی و مناسب امکان بروز حوادث و خطرات را کم خواهد کرد.

هنگامی که نور یک مکان کم باشد و سایه ها تداخل پیدا کنند ، تصوری نادرست از پله‌ها و برآمدگی‌ها و فرو‌رفتگی‌ها به فرد می دهد و موجب بروز حوادث می‌شود. یک فرد ۶۰ساله تقریبا سه برابر یک فرد ۲۰ساله برای دیدن یکنواخت نیاز به نور دارد.

نور کافی برای مطالعه فرد سالمند باید چقدر باشد؟

اگر یک محیط کاری برای مطالعه یک فرد ۲۰ساله با یک لامپ مناسب و کافی است برای یک فرد ۶۰ساله باید سه عدد از همان لامپ را روشن کرد تا مثل آن فرد جوان بتواند ببیند و بخواند والا خواندن و نوشتن او با سختی و مشکلات توام خواهد بود.

تطابق با تغییر نور نیز برای سالمندان کندتر انجام می‌شود. هنگامی که لازم است فرد سالمند از یک محیط به محیط دیگر وارد شود که تغییر زیادی در شدت نور دارد، ضمن کند کردن حرکت و جابه‌جایی محلی مابین این دو محیط، با نور متوسط تنظیم کنیم تا به‌عنوان یک منطقه واسطه تطابق سالمند را با محیط آسان‌تر کند.

چه نکاتی باید در رنگ‌آمیزی محیط زندگی سالمندان مورد توجه قرار بگیرد؟

یکی از مهم‌ترین عوامل در ادراک بینایی انسان تشخیص رنگ است. برای تشخیص موقعیت در فضا و بازشناسی اجسام فرم و رنگ آنها اهمیت دارد.

رنگ‌ها خود با اختلافی که با هم دارند درک می‌شوند و برای درک بهتر رنگ‌ها می‌توان از شدت نورهای مختلف نیز استفاده کرد.

رنگ محیط و رنگ زمینه نیز در درک یک شیء و رنگ تاثیر می‌گذارد.

به عنوان مثال: یک شکل یا جسم آبی در یک زمینه سبز خیلی بد و مشکل درک می‌شود تا در یک زمینه قرمز

چطور با رنگ‌آمیزی هشدار کافی بدهیم؟

رنگ‌ها نیز دارای یک وزن ادراکی می باشند. رنگ یک جسم اثری بر وزن فیزیکی آن ندارد ولی یک جسم با رنگ سفید، زرد، سبز یا آبی روشن سبک‌تر به‌نظر می‌رسد تا همان جسم به رنگ بنفش، آبی سیر یا قرمز سیر.

هرچه رنگ روشن‌تر باشد جسم سبک‌تر به‌نظر می‌رسد. هرجا که می‌خواهیم سالمند را به انجام کار و فعالیت فیزیکی تشویق کنیم و او را وادار کنیم تا فعالیت کند، یکی از راه‌های تشویقی این است که رنگ اشیای مورد استفاده مثل عصا، واکر، قوری، استکان، نعلبکی، توپ، اسکی فضایی، پالتو، شال، کلاه، کفش و لباس ورزشی، گلدان‌های کوچک، قیچی و بیلچه باغبانی و اشیای مربوط به کاردرمانی همه به رنگ‌های روشن تهیه شوند،

و از آنجا که می‌خواهیم فرد سالمند احتیاط کند و با حرکات یا جابه‌جایی اشیای خود را به خطر نیندازد، رنگ اشیای مورد‌استفاده مثل دیگ یا گونی برنج، صندلی، مبل، تشک، متکاهای بزرگ و گلدان‌های بزرگ و وسایل ورزشی خطرناک مثل تردمیل همه به رنگ تیره تهیه شوند.

مهم!!!!

نکته دیگر آنکه هر چه نور روی شیء بیشتر بتابد شیء سبک‌تر به‌نظر می‌رسد.

اگر محیط سرد است و می‌خواهید سالمند را تشویق کنید بیرون بیاید و قدم بزند رنگ وسایل مورد‌استفاده او را مثل کاپشن، کلاه و کفش را از رنگ‌های گرم مثل قرمز و نارنجی تهیه کنید.

اگر می‌خواهید محیط را آرام و خنک جلوه بدهید هرچه رنگ محیط رنگ پریده‌تر باشد، سردتر به‌نظر می‌رسد مثل سبز یا آبی روشن

با افزایش سن تشخیص چه رنگ‌هایی سخت می‌شود؟

عدسی چشم انسان به مرور رو به زردی می‌رود و در سنین سالمندی تقریبا شبیه یک فیلتر زرد عمل می‌کند؛ در‌نتیجه درک بعضی رنگ‌ها مثل آبی، سبز و بنفش مختل می‌شود و بالعکس رنگ‌های زرد، نارنجی و قرمز بهتر توسط سالمند تشخیص داده می‌شوند.

برای نمایان کردن این وسایل از چه رنگی استفاده کنیم؟

آنچه مهم است دیده شود مثل پله، کناره فرش، پستی و بلندی درگاهی در اتاق و آشپزخانه، کلید پریز روی دیوار، شیرگاز، شیرآب، دستگیره درهای اتاق، آینه، دستشویی، جاصابونی، جای دستمال توالت، کبریت، چراغ قوه، چراغ اضطراری، دمپایی، سجاده، قرآن و تسبیح همگی باید از رنگ‌های زرد، نارنجی و قرمز انتخاب شوند. زمینه‌هایی که تشخیص اشیا را بهتر می‌کند می‌توانند از رنگ‌های سبز تیره، آبی تیره و بنفش انتخاب شوند.